azmaison.fr

1 2 3 4

1991 ildə Azərbaycanda dövlət müstəqilliyi bərpa olunandan sonra ilk illərdə yeni yaranmış respublika olduqca mürəkkəb bir yol keçmişdir. Ölkə Ermənistanın davam edən hərbi təcavüzünə, nəqliyyat blokadasına məruz qalmış, dərin daxili-siyasi böhranı, vətəndaş müharibəsi təhlükəsi, dövlət çevrilişi, xalq sərvətinin talan edilməsi və dağıdılması ilə üzləşmişdir.
Son dərəcədə bərbad büdcə, pul-kredit siyasəti, inflyasiyanın fəlakətli bir həddə çatması bütün iqtisadiyyatın vəziyyətinin pisləşməsinə gətirib çıxartdı.
Keçmiş SSRİ müəssələri arasında ənənəvi təsərrüfat əlagələrinin pozulması, habelə Azərbaycan məhsullarının bu məkandan sıxışdırılması iqtisadi durumu daha da gərginləşdirirdi.
Bütün bunların nəticəsində:

büdcə kəsrinin ümumi daxili məhsula nisbəti 1991 ildəki 0,1%-dən 1994 ildə 13% artdı;
1992-1994 illərdə kredit həcminin ümumi daxili məhsula nisbəti 55-60% təşkil etdi;
1994 ildə milli bankın faiz dərəcəsi 250% çatdı;
1994 ildə illik inflyasiya 1600% ötüb keçdi.

Belə şəraitdə iqtisadiyyat çox dərin bir böhran vəziyətinə düşmüşdür.Əslində ölkə iqtisadiyyatı idarəolunmaz bir hala düşmüşdür.
Ancaq 1993 ildə Azərbaycan xalqının ümummilli lideri olan Heydər Əliyevin yenidən ölkə rəhbərliyinə qayıdışından sonra iqtisadiyyatda hökm sürən böhran və tənəzzülün qarşısı alındı və sonrakı iqtisadi yüksəlişin təməli qoyuldu.
1994 ilin sentyabırında dünyanın ən iri neft şirkətləri ilə "Əsrin muqaviləsinin" bağlanması Azərbaycanı beynəlxalq iqtisadi sistemə qovuşduran tarixi bir hadisə oldu.
Bu zamandan etibarən bütün beynəlxalq iqtisadi və maliyyə-bank təsisatları ilə dah çox əməkdaşlıq yaratmaq və inkişaf etdirmək məqsədilə əməli addımlar atılmağa başlandı. Onların texniki yardımı və məsləhəti ilə 1995-1999 illərdə Azərbaycan hökumətinin üç iqtisadi proqamı işlənib hazırlanmış və uğurla həyata keçirilmişdir.
Bunlar dövlət mülkiyyətinin özəlləşdirilməsi, aqrar islahatların həyata keçirilməsi və sahibkarlığın inkişaf etdirilməsi ilə bağlı olan proqramlar idi. 1995-ci il sentyabrın 29-da Qanunla təsdiqlənmiş "Azərbaycan Respublikasında 1995-1998-ci illərdə dövət mülkiyətinin özəlləşdirilməsi Dövlət Proqramı", "Sahibkarlıg fəaliyyəti haqqında", "Müəssisələr haqqında", "Səhmdar cəmiyyətləri haqqında", "Auditor xidməti haqqında" qanunlar, "Dövlət müəssisələrinin Səhmdar cəmiyyətlərinə çevrilməsi haqqında Əsasnamə" və başqa mühüm hüquqi aktlar qəbul edilmişdi. Sahibkarlıgın inkişafı üçün Milli Fond təsis olunmuşdu. "Antiinhisar Siyasəti və Sahibkarlıga Kömək Komitəsi", yelərdə sahibkarlıgın inkişaf mərkəzləri, "Kiçik və Orta Sahibkarlıgın İnkişaf Ağentliyi", "Xarici İnvestisiyalar Mərkəzi", "İqtisadi və Biznes İnformasiya Mərkəzi" "Azərbaycan Respublika Auditorlar Palatası" yaradılmışdı, Bu təşkilatlar sahibkarların investisiya layihələrini ekspertiza edir, onların həyata keçirilməsi üçün maliyyə yardımı ğöstərirdilər. Sahibkarlar üçün müxtəlif kurs və seminarlar təşkil olunurdu.
Vətəndaşların xarici banklarda saxlanılan pullarının Azərbaycanda investisiya qoyuluşuna cəlb edilməsi üçün 1995-ci ilin iyul ayında qəbul olunmuş Qanuna əsasən qoyulan vəsaitin mənbəyi haqqında məcburi təlimat alınması qadağan edildi. Prezident 1996-cı il iyunun 17-də və 1999-cu il yanvarın 7-də sahibkarların hüquqlarını müdafiə edən, onların fəaliyyətinə yersiz müdaxilənin və əsassız yoxlamaların qarşısını alan fərmanlar verdi.
Prezident 1996-cı ilin avqustunda sahibkarların nümayəndələri ilə ğörüşdü, vəziyyət müzakirə edildi. Onun 2002-ci il aprel ayının 25-də yerli, may ayının 14-də isə respublikada fəaliyyət ğöstərən xarici sahibkarlarla ğörüşü zamanı bu sahədə hələ də mövcud olan nöqsanlar, maneələr əhatəli araşdırıldı və az sonra dövlət məmurları ilə xüsusi müşavirədə bu sahədə müvafiq tədbirlər müəyyənləşdirildi. 2002-ci il avqustun 27-də Prezidentin sərancamı ilə Prezident yanında Sahibkarlar Şurası yaradıldı. Preziden Fərmanı ilə "Azəbaycan Respublikası sahibkarlıga Kömək Milli Fondu haqqında Əsasnamə" təsdiq olundu.
"Azərbaycan Respublikasında kiçik və orta sahibkarlıga dövlət köməyi Proqramı (1997-2000-ci illər)" hazırlandı və qəbul olundu. 2002-ci ilin yayında "Azərbaycan Respublikasında kiçik və orta sahibkarlıgın inkişafının Dövlət Poqramı(2002-2005-ci illər)" təsdiq edildi. Müəssisələrin dövlət qeydiyyatı işi sadələşdirildi, zonalar üzrə qeydiyyat mərkəzləri yaradıldı.
2002-ci ilin sentyabr ayında Prezidentin Fərmanı ilə lisenziya tələb olunan fəaliyyət növlərinin sayı 240-dan 30-a endirildi və lisenziyaların fəaliyyət müddəti 5 ilə qaldırıldı. 2002-i il sentyabrın 10-da Azərbaycan Prezidentinin sahibkarlıgın inkişafı üçün əlverişli iqtisadi və hüquqi şərait yaratmaq məqsədilə "Azərbaycan Respublikasında sahibkarlıgın inkişafına dövlət himyəsi sayəsində əlavə tədbirlər haqqında" fərman verildi. Həmin il sentyabın 28-də "Sahibkarlıgın inkişafına mane olan müdaxilələrin qarşısının alınması haqqında" Prezident Fərmanı imzalandı. Hüquq-mühafizə orqanlarının (məhkəmədən başqa) sahibkarlıq subyektlərinə müdaxilələri qadagan edildi. DİN-in İqtisadiyyatda Cinayətkarlıqla Mübarizə İdarəsi əgv olundu.
Kiçik və orta sahibkarlıgın inkişafına kömək üçün dövlət qarşıdaki üç ilə 250 milyard manat vəsait ayırdı. Bu məqsədlə 2002-ci ilin oktyabr ayında Dünya Bankının Maliyyə Korporasiyası, Avropa Yenidənqurma və İnkşaf Bankı, Qara dəniz Ticarət və İnkişaf Bankı və s.maliyyə qurumları birlikdə Azərbaycan Mikromaliyyə Bankı təşkil etdilər.
İşküzar adamların fəaliyyətini tənzimləmək, onlara istiqamət, proqnozlar vermək məqsədilə Azərbaycanda və qabaqcıl xarici ölkələrdə qarşılıglı ticarət və sənaye palatarı və başqa təşkilatlar yaradılmışdı. "Amerika-Azərbaycan Ticarət Palatası", "Azərbaycan-İran Birğə İqtisadi, Texniki, Elmi və Humanitar Komissiyası", "Türkiyə-Azərbaycan Müştərək İqtisadi Komissiyası" təşkil olunmuşdu.
Respublikada sahibkarlıgın inkihşafına beynalxalq iqtisadi təşkilatlar də köməklik ğöstərirdilər. BMT-nin İnkişaf proqramı sənaye komplekslərinin inkişafı, yoxsuldugun aradan qaldırılması, qaçqın və köçkünlərin yerləşdirilməsi, işlə təmin olunması, həyat səviyyəsinin yuksəldilməsi, ekoloji vəziyyətin yaxşılaşdırılması və başqa layihələrin hazırlanması və maliyyələşdirilməsində iştirak edirdi. Avropa Birliyi İqtisadi Komissiyası "TASİS" Texniki Yardım Proqramı respublika iqtisadiyyatında struktur dəyişiklikləri, sahibkarlıgın inkişafı, Avropa-Qafqaz-Asiya ticarət, nəqliyyat əlaqələrin inkişafına kömək üçün layihələr hazırlanmasında fəal iştirak edirdi. Bu proqram dairəsində KOSİA-SMEDA təşkilatı, habelə "Türk Sənaye İş Adamları Birliyi", "Türk İş Birliyi İnkişaf Ağentliyi" respublikada sahibkarlıgın inkişafına yardım ğöstərirdilər.
"Almaniya Texniki Əməkdaşlıq Təşkilatı" kənd təsərufatının özəlləşdirmək işləri üçün xüsusi layihə hazırlayıb Azərbaycana təqdim etmişdi.